Propolis ve Propolis Ekstraktları - ProfTürker
Sepet
Propolis damla

Propolis ve Propolis Ekstraktları

Propolis Nedir?

Propolis, bal arıları tarafından bitki tomurcuklarından, ağaçların kozalak ve kabuklarından toplanan doğal reçineleri polen, balmumu ve tükürük salgılarıyla birleştirerek ürettiği antibakteriyel, antiviral, antifungal gibi etkilere sahip reçinemsi  bir maddedir (Kumova ve ark., 2002; Azza, 2009; Bozkurt, 2010). Propolisin bileşimi kaynağına göre değişiklik göstermekle beraber flavonoidler, terpenler ve fenolik asitlere ait 300’den fazla kimyasal bileşen tanımlanmıştır.

Propolis; arılar propolisi bakteriler, mantarlar ve virüslerden korunmak için kullanır. Arılar petek gözlerini propolis ile temizledikten sonra ana arı bu gözlere yumurtlar, böylece arı yavrularının steril ortamda yetişmesini sağlar. Ayrıca, kovanın iç duvarlarını kaplamada, kovan girişini yılanlar/kertenkeleler gibi davetsiz misafirlerden korumak, kovana girip zararsız hale getirdikleri ve kovandan çıkartamadıkları zararlıların kokuşmalarını önlemek veya yağmur/rüzgardan korumada, kovanın ısı yalıtımını sağlamak için doğal bir üründür (Burdock, 1998; Padmavathi ve ark., 2006; Pietta ve ark., 2002, Anonymous 2019).

Bazı ağaç ve çalı türlerinden; akçaağaç, atkestanesi, çam, dişbudak, erik, fındık, huş, ıhlamur, karaağaç, kavak, kestane, kızılağaç, meşe, okaliptüs ve söğüt gibi ağaçlardan ve bazı otsu bitkilerden salgılanan yaprak ve yaprak tomurcukları üzerindeki lipofilik materyaller, zamklar, reçine ve lateks gibi kısımlar propolis için en verimli kaynak olduğu kabul edilmiştir (Karaman, 2009; Gişan, 2019; Bankova ve ark. 2000).

Propolisin rengi, kokusu, aroması, kimyasal kompozisyonu coğrafi bölgelere, botanik kaynağına ve mevsime göre değişiklik göstermektedir (Sforcin, 2011). Bu nedenle, propolisin rengi, yeşilden kahverengiye ve kırmızıya kadar farklı aralıkta değişmektedir. Yüksek sıcaklıklarda propolis yumuşak, esnek ve çok yapışkandır; ancak, soğutulduğunda sert ve kırılgan hale gelmektedir. 10°C’ın altında sert ve kırılgan, 80°C’de kısmen eriyen propolis, 30-40°C arasında ise yumuşak yapışkan bir yapıya sahiptir (Woo, 1997). 60 ile 70°C arasında sıvı hale gelir, ancak bazı numuneler için erime noktası 100°C kadar yükselebilmektedir. Propolis, eter, kloroform, aseton ve diğer organik çözücülerde kısmen, %95’lik etil alkolde büyük ölçüde, suda ise daha az çözülmektedir (Fitzgerald ve Flood, 2006).

Propolisin içeriği ve sağlık üzerine etkileri

Propolisin içeriği toplandığı bitkilerin tür ve çeşitlerine göre değişiklik göstermektedir. Genel olarak ham propolis; %50 reçine ve bitkisel vakslar, %30 balmumu, %10 uçucu ve aromatik yağlar, %5 polen ve %5 diğer organik maddelerden oluşmaktadır (Burdock, 1998).  Bu organik bileşikler arasında fenolik bileşikler ve esterleri, flavonoidlerin bütün formları (flavonollar, flavonlar, flavononlar, dihidroflavonollar ve kalkonlar), terpenler, β-steroidler, aromatik aldehitler ve alkoller, sequiterpenler ve stilben terpenleri bulunmaktadır (Viuda-Martos ve ark., 2008). Bununla birlikte propolis birçok B-kompleks vitamini, önemli mineralleri ve eser elementleri de bünyesinde barındırmaktadır (Kolankaya ve ark., 2002).

Fenolik bileşikler, birçok biyolojik aktiviteye sahip sekonder bitkisel metabolitler olup antioksidan aktivite göstermelerinin yanı sıra diğer enzim ve antioksidanlarla sinerjik etkileşimleri bulunmaktadır. Bu bileşiklerin, farklı hücre tiplerinde oksidatif DNA hasarını engellediği yönünde çalışmalar yer almaktadır (Aliyazicioglu ve ark., 2011).

Propolisin en fazla fenolik bileşen içeren arı ürünü olmasından dolayı, antioksidan ve antiradikal aktiviteleri üzerine yoğun bir şekilde çalışılmıştır (Viuda-Martos ve ark., 2008). Bu fenolik bileşiklerin birçoğunun (pinocombrin, chisin ve pinobanksin) güçlü bir antioksidan ve antiradikal etki gösterdiği belirlenmiştir (Sun ve ark., 2015).

Propolisin flavonoid ve diğer fenolik madde içeriğinin, kanser ve kalp hastalığı gelişimini önleyici bir rol oynadığı öne sürülmüştür (Buratti ve ark., 2007). Propolisin hem akut hem de kronik enflamatuvar özellik göstermesinde polifenol içeriğinin büyük etkisi bulunmaktadır. Matsui ve ark. 2004, Brezilya propolisinin içeriğindeki kafeoilkinik asidinin (CQA) antihiperglisemik bakımından etkili olduğunu gözlemişlerdir. Kafeoilkinik asitler, β-glukosidaz ve α-amilazın güçlü inhibitörleri olarak rol oynarlar.

Propolisin; antioksidan, antibakteriyel, antifungal, antiseptik, spazmolitik, antiviral, lokal anestezik, antiinflammatuvar, hepatoprotektif, immünostimülatör, antiülser,  antitümöral, antikanser, antiülser, immünomodülatör, kanamayı durdurucu, radyoprotektif, nöroprotektif, antimikotik, antiproliferatif, sitostatik aktivite ve tümör indüklü anjiogeneze karşı koruyucu gibi çeşitli  birçok  biyolojik aktiviteye sahip olduğu çeşitli araştırmalarla ortaya konmuştur (Barlak, 2009; Vatansever ve ark., 2010, Kuropatnicki  ve ark. 2013, Savicka ve ark. 2012).

Yapılan bir çalışmada propolisin derideki serbest radikalleri giderebildiği öne sürülmüştür.  Propolisin epidermisteki serbest radikaller üzerindeki etkisi sonucu yaraların tedavisinde kullanımı güvenli bulunmuştur. Diğer bulgular, propolisin yara yatağı matrisinin yeniden şekillenmesini uyararak yanmış doku onarımını hızlandırdığını, propolis uygulamasından sonra hücre dışı matris içeriğinde gözlenen değişikliklerin, flavonoid bileşiklerinin lipit peroksidasyonunu azaltma ve hücre yıkımını önleme kabiliyeti ile bağlantılı olabileceğini öne sürmektedir (Olczyk ve ark. 2013). Propolisin yara onarımı ve doku rejenerasyonu üzerindeki biyolojik aktivitelerinin antimikrobiyal, antienflamatuvar ve immünonodülatör özellikleri ile de ilişkili olabileceği ortaya konmuştur (Castaldo, 2002).

Propolis tedavi edici amaçla, kardiyovasküler sistem ve kan dolaşımı rahatsızlıklarında, kulak, burun, boğaz (boğaz enfeksiyonları, faranjit, laranjit, rinit, sünizit, kulak iltihabı) kullanılmaktadır (Pehlivan ve ark., 2012).  Propolisin iyileştirici özellikleri, bağışıklığı uyarıcı etkisinden de kaynaklanmaktadır. Propolis vücuda verildikten sonra sitokin salgılama kapasitesi, tedavi süresince zamana bağlı bir şekilde önemli ölçüde artmıştır. Araştırmacılar propolisin yan etkileri olmadan bir immün-reaktivite sağlayabildiği sonucuna varmışlardır (Dimov ve ark. 1991).

Propoliste yüksek konsantrasyonda bulunan flavonoidler, terpenoidler ve fenolik bileşiklerin çeşitli in vitro ve in vivo çalışmalarda hayvanlarda kanser modelleri üzerindeki sitotoksik ve antiproliferatif etkilerine yönelik birkaç çalışmaya konu olmuştur (Bayala ve ark., 2014).

Reis ve ark. (2014), propolisin yağ ekstraktının, farelerde antioksidan aktivite ile birlikte merkezi sinir sistemi üzerinde uyarıcı, anksiyolitik ve antidepresan etkilerini tespit etmiştir.

Cohen ve ark., (2004), çocuklara kış mevsiminde 12 hafta süre içinde düzenli olarak propolis (50 mg/mL) ile beraber ekinezya (50 mg/mL) ve C vitamini (10 mg/mL) vererek üst solunum yolundaki enfeksiyonların önemli ölçüde azaldığını ortaya koymuşlardır. Fare kanser hücreleri üzerine yapılan bir çalışmada, deneklere 10 gün boyunca günde 5 defa 320 mg/kg ve 960 mg/kg dozlarında suda çözünebilen propolis ekstraktı verilmesi sonunda tümör gelişiminin yavaşlatıldığı ve propolis verilen gruplarda tümör hacimlerinin kontrol grubuna göre daha az olduğu ortaya konmuştur (İnoue ve ark., 2008). Benzer sonuçların rapor edildiği bir diğer araştırmada propolisin etanol ekstraktının, kanser ve diyabet gibi çeşitli hastalıklarda farmasötik etki gösterdiği saptanmıştır (Nagai ve ark., 2003).

Çizelge 1. Propolis ve propolisin etken maddelerinin in vivo olarak incelenen antitümör etkileri (Onur ve ark., 2018)

Propolis Nasıl Tüketilmelidir?

Günümüzde propolisten üretilen kapsül veya tabletler, çiğnemek ya da içmek için hazırlanmış granül, boğaz pastilleri, sakız ve gargara gibi ürünleri piyasada bulunmaktadır (Castaldo ve Capasso, 2002; Aksoy ve Dığrak, 2006). Propolis değişik oranlarda arı sütü, polen ve kovan ürünü olmayan diğer bileşiklerle beraber tablet şekline getirilip satılmaktadır. Ayrıca propolisin gıda teknolojisinde, konservecilik sektöründe kimyasal koruyucu olarak kullanımı da bulunmaktadır. Alkolde (%70’ lik) ekstrakte edilen propolis, cildi nemlendirme, yenileme, kırışıklıkları giderme ve anti bakteriyel özelliklerinden dolayı deri losyonlarında, güzellik kremlerinde, şampuanlarda, sabunlarda, dudak boyalarında, diş macunlarında ve hatta güneş kremlerinde katkı maddesi olarak kullanılabilmektedir (Park ve Woo, 1997; Burdock, 1998; Genç ve Dodoloğlu, 2011). 

Propolis; çimlenmeyi önlediğinden yumrulu bitkilerin saklanmasında, mobilya sanayinde cila maddesi olarak, evcil hayvanların ayak-deri problemlerinin çözümünde ve endometritisin tedavisinde kullanılmaktadır (Kumova ve ark., 2002).

Ham propolisin vücudumuz tarafından yalnızca %2’si sindirebilmektedir. Bu nedenle propolis ham haliyle gıda ve eczacılık sektöründe kullanılmadığından genellikle etil alkol, propilen glikol ve gliserol ya da su ile ekstraksiyonu yapılmaktadır (Silici, 2019). Ekstraksiyon işleminde propolisin içerisindeki balmumu vb. safsızlıklar uzaklaştırılarak, propolise antioksidan, antibakteriyel vb. özellikleri kazandıran yararlı bileşenler ekstrakte edilmektedir (Mello ve ark., 2010). Bu işlem sırasında yararlı etkileri çok fazla olan polifenolik kısımların korunması gereklidir (Pietta, 2002).

Propolis Ekstraktları

Biyolojik olarak aktif maddelerin su ekstraktlarındaki fenolik bileşen miktarı, etanolik ekstraktlarından 10 kat daha düşük bulunmuştur (Moura ve ark., 2009; Mello ve ark., 2010). Bundan dolayı, bu bileşenlerin sudaki çözünürlüğünü artırıcı etkide olan yardımcı çözücüler bulmak önemlidir. Suda güçlükle çözünen propolisin, polifenolik fraksiyonunu korumak için farklı çözücüler ile ekstrakte edilip saflaştırılması gerekmektedir.

Genellikle etanol propolis preparasyonu için en iyi çözücü özelliği göstermektedir ve propolis bileşiklerinin ekstraksiyonu ve tanımlanması için etil eter, su, metanol ve kloroform gibi diğer çözücüler kullanılabilmektedir (Szliszka ve ark. 2013). Farmasötik ve kozmetik endüstrileri için propolis hazırlanmasında gliserin ve propilen glikol de kullanılmıştır (Tosi ve ark. 1996).

Bugüne kadar yapılan bilimsel araştırmaların büyük kısmı propolisin etil alkol ile ekstraksiyonu üzerine olmuştur. Propolisin etanolik ekstraktının, su ekstraktına göre daha fazla fenolik asit ve polar bileşik içerdiği bilinmektedir (Pietta, 2002). Dünyada hem ticari hem de bilimsel uygulamalarda tercih edilen propolisin etanolik ekstraktı; %100 (veya %98) etanol veya %70-80 etanol-%20-30 su ile hazırlanmaktadır. Yapılan bir araştırmada propolisin %60 ve %80 etanol ekstraktının mikrobiyal gelişmeyi güçlü olarak inhibe ettiği ve ayrıca %80 etanolik ekstraktının en yüksek antioksidan aktivite gösterdiği bulunmuştur (Park ve Ikegaki, 1998). Fakat propolisin, etanolle gerçekleştirilen ekstraksiyonu sonucunda güçlü reçinemsi tat içermesi, bazı kişilerin alkole intolerans göstermesi ve etanolün yan etkilerinden dolayı araştırmacılar alternatif yeni ve doğal çözücü arayışına girmişlerdir (Şahin, 2019). Propolisin doğrudan kullanımı için belirlenen en önemli zorluklar olarak; propolis özütlerini standartlaştırmak, formülasyonunu tanımlamak, en iyi uygulama yolunu belirlemek, hangi tıbbi uygulamaların uygun olabileceğini seçmek ve sonunda akut veya uzun tedavinin tercih edilip edilmeyeceğini tespit etmektir.

Propilen glikol (PG), kozmetik, ilaç, gıda, polyester reçine uygulamaları vb. uygulamalarda yer alan, katma değerli, toksik olmayan kimyasalların bir örnek olup buharlaşma ısısı 188 °C olarak bildirilen bir çözeltidir (Ciriminna ve ark., 2007; Arslan ve ark., 2010).  Propolisin, propilen glikol (PG) ile ekstraksiyonu sonucu oral olarak kullanımı ticari ürünlerde oldukça sınırlıdır (Marquele ve ark., 2006; Marquele-Oliveira ve ark., 2007; Santos ve ark., 2008).

Propolisin, bitkisel yağlarda çözülmesi, hem kullanılan çözücünün sağlık açısından yararlı oluşu ve hem de farklı endüstrilerde kullanılması gibi avantajlar sunmaktadır. Farklı bitkisel yağlarla ekstrakte edilen propolis; antimikrobiyal, antitümöral, anksiyolitik ve antidepresan gibi birçok biyolojik aktiviteye sahip olduğu bilimsel olarak kanıtlanmıştır. Propolisi ekstrakte etmek için, parafin, balmumu, hayvansal yağ ve katı maddeler ile iyi karışabilir olması gibi olumlu özellikleri nedeniyle zeytinyağı propolis için alternatif bir çözücü olarak gösterilmiştir (Ramanauskiene ve Inkeniene, 2011). Propolisin zeytinyağı ekstraktında; fenolik asitlerin, ferulik asitlerin ve kumarik asitlerin hakim olduğu ayrıca propolisin yağ ekstraktında vanilinin de ağırlıklı olduğu tespit edilmiştir. Aynı çalışmada propolisin yağ ekstraktının, propolisin hammaddesinde bulunan aynı etken maddeleri içerdiği belirlenmiş ve antimikrobiyal aktivitesi doğrulanmıştır (Ramanauskiene ve Inkeniene, 2011). Propolis zeytinyağı ekstraksiyonunun, merkezi sinir sistemi üzerine stimulan, anksiyolitik ve antidepresan etki gösterdiği belirtilmiştir (Abdulrahman ve ark., 2012).

Propolis üzerine yürüttüğümüz çalışmalarda propolis 3 farklı çözücü ile ekstrakte edilerek hidrofilik ve lipofilik karakterli tüm bileşenlerin bir araya getirildiği bir propolis ekstraktı elde edilmiştir. Son ürün, piyasadaki örneklerle kıyaslandığında, biyoaktif içerikçe daha zengin ve etkinliği artırılmış özelliklere sahip bulunmuştur.

Propolisin günlük alım miktarı ve yan etkileri

Propolisin insanlarda oluşturabileceği toksik etkilerin 15 g/gün’e kadar yüksek dozlarda kullanımı sonucu görülebileceği tespit edilmiştir. 15g/gün’den fazla kullanıldığı takdirde yaygın görülen yan etkileri ciltte ve mukozada irritasyonlara neden olan alerjik durumlar şeklindedir (Castaldo ve Capasso, 2002). Propolisin neden olabileceği alerjik reaksiyonların kafeik asidin pentetil ve feniletil esterlerinden kaynaklandığı belirlenmiştir (Banskota ve ark., 2001). Ayrıca astımlı hastalarda, egzamalı ve ısırgan otuna karşı hassasiyeti olan kişilerde kullanılırken oldukça dikkatli olunması gerektiği de bildirilmiştir (Castaldo ve Capasso, 2002).

Doğan ve Hayaoğlu (2012), propolisin bugüne kadar gösterdiği alerjik reaksiyonlar ve deri döküntüleri dışında bir bulguya rastlanmadığını öne sürmüşlerdir. Propolis kullanımı üzerine yapılan bir başka çalışmada toksik olmayan doğal bir bileşik olarak insanlar için güvenli kullanımının yaklaşık 1.4 mg/kg gün veya 70 mg/gün olduğu belirlenmiştir (Wagh, 2013). Benzer bir çalışmada deney hayvanlarına 200 ve 5000 mg/kg vücut ağırlığı/gün dozlarındaki propolis uygulamasının toksik ölümlere sebep olmadığı ayrıca gerekli hesaplamalar sonucunda insanlar için toksik etki oluşturmayıp güvenli dozun 1.4 mg/kg vücut ağırlığı olduğu bildirilmiştir (Onur ve ark., 2018).  Bir diğer araştırma sonucunda vücut direncini arttırmak amacıyla 30-60 mg/gün kadar alınabileceği rapor edilmiştir (Pehlivan ve ark., 2012). Propolisin yüksek dozlarının mesane kanserinde mutagen madde olan mikronukleus oranını arttırmasına neden olduğu bildirilmiştir (Eroğlu ve ark., 2004).

Propolisin etkileri üzerine yapılan araştırmalar daha çok hayvanlar üzerinde yapılmış ve olumlu sonuçlara varılmıştır. Bununla birlikte, propolisin insan sağlığı üzerindeki etkilerinin belirlenmesi üzerine yapılan araştırmaların daha kapsayıcı olması gerekmektedir. Propolisin bir ilaç olmayıp, tıbbi tedaviyi destekleyici olarak ancak hekim gözetiminde ve tavsiyesinde kullanılması gerektiği dikkate alınmalıdır (Yücel ve ark., 2014).

Ürünümüzü hemen satın almak tıklayınız.

Güncel bilgilendirmeler için instagram hesabımızı takip edebilirsiniz.

Kaynaklar

Abdulrahman, M., Elbarbary, N.S., Amin, D.A., Ebrahim, R.S., 2012, Honey and a mixture of honey, beeswax, and olive oil–propolis extract in treatment of chemotherapy-induced oral mucositis: A randomized controlled pilot study, Journal Pediatric Hematology and Oncology, 29 (3).

Aksoy, Z. ve Dığrak, M., 2006, Bingöl yöresinde toplanan bal ve propolisin antimikrobiyal etkisi üzerinde in vitro araştırmalar, Fırat Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 18 (4), 471-478.

Aliyazicioglu, Y., Demir, S., Turan, İ., Çakıroglu, T.N., Akalin, I., Değer, O. ve Bedir, A., 2011, Preventive and protective effects of Turkish propolis on H2O2-induced DNA damage in foreskin fibroblast cell lines, Acta Biologica Hungarica, 62 (4): 388-396.

Arslan, S., Perçin, D., Silici, S., Koç, A. N. ve Özgür, E. R., 2010, Farklı çözücülerle hazırlanan propolis özütlerinin mutans streptokoklar üzerine in vitro antimikrobiyal etkisi, Sağlık Bilimleri Dergisi, 19(1), 68-73.

Bankova, V.S., de Castro S.L. ve Marcucci, M.C., 2000, Propolis: recent advances in chemistry and plant origin, Apidologie, 31(1), 3–15.

Banskota, A.H., Tezuka, Y. ve Kadota, S., 2001, Recent progress in pharmacological research of propolis, Phytotherapy Research, 15, 561-571.

Bazo, A.P., Rodrigues, M.A.M., Sforcin, J.M., Camargo, J.L.V., Ribeiro, L.R. ve Salvadori, D.M.F. , 2002, Protective action of propolis on the rat colon carcinogenesis. Teratogenesis, Carcinogenesis and Mutagenesis, 22, 183-194.

Bogdanov, S., 2012, Propolis: Composition, Health, Medicine: A Review, Bee Product Science, www.bee-hexagon.net.

Bozkurt, A.F., 2010, Farklı düzeylerde propolis uygulamalarının farelerde lipid peroksidasyonu (MDA) ile bazı biyokimyasal parametrelere etkilerinin değerlendirilmesi, Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Konya.

Buratti, S., Benedetti, S. ve Cosio, M.S., 2007, Evaluation of the antioxidant power of honey, propolis and royal jelly by amperometric flow injection analysis, Talanta, 71, 1387-1392.

Burdock, G.A., 1998, Review of the biological properties and toxicity of bee propolis (Propolis). Food and Chemical Toxicology, 36, 347-363.

Castaldo, S. ve Capasso, F., 2002, Propolis, an old remedy used in modern medicine, Fitoterapia, 73, 1-6.

Ciriminna, R., Kimura, H., Pagliaro, M., Pina, C.D. ve Rossi, M., 2007, From glycerol to value added products, Angewandte Chemie Internationa Edition, 46, 4434–4440.

Cohen, H.A., Varsano, I., Kahan, E., Sarrell, M. ve Uziel, Y., 2004, Effectiveness of an herbal preparation containing echinacea, propolis, and vitamin C in Preventing Respiratory Tract Infections in Children, Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine, 158, 217-221.

Dimov, V., Ivanovska, N., Manolova, N., Bankova, V., Nikolov, N. ve Popov, S., 1991, Immunomodulatory action of propolis. Influence on anti-infectious protection and macrophage function, Apidologie, 22, 155–62.

Doğan, N. ve Hayoğlu, İ., 2012, Propolis ve Kullanım Alanları, Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 16(3): 39-48.

Engür, T., 2007, Kayseri propolisinin kimyasal yapısı ve standardizasyonu, Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Kayseri.

Eroğlu, H.E., Tatlışen, A. ve Özkul, Y., 2004, Effects of propolis and mitomycin-C on micronucleusin tissue cultures of bladder cancer, Erciyes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 13 (2), 15-20.

Fitzgerald, K.F. ve Flood, A.A., 2006, Hymenoptera stings, Clinical Techniques in Small Animal Practice, 21, 194-204.

Genç, F., ve Dodoloğlu, A., 2011, Arıcılığın Temel Esasları, Atatürk Üniversitesi Yayınları, 931 (341), Erzurum.

Gişan, K., 2019, Propolis ve propolis ekstrakt, http://kenangisan.com/propolis-ve-propolis-ekstrakt/ (Erişim Tarihi: 18.11.2019).

Filho, R.N.P., Batista, F.S., Ribeiro, D.R., Melo, G.C., Reis, F.P., Melo, A.U.C., Gomes, M.Z., Cardoso, J.C. ve Albuquerque, R.L.C., 2014, Chemopreventive effect of Brazilian green propolis on experimental dermal carcinogenesis in murine model, International Journal of Morphology, 32(2), 522-530.

Inoue, K., Saito, M., Kanai, T., Kawata, T., Shigematsu, N., Uno, T., Isobe, K., Liu, C. H. ve Ito, H., 2008, Anti-tumor effects of water-soluble propolis on a mouse sarcoma cell line in vivo and in vitro,The American Journal ChineseMedicine,36(3),625-634.

Karaman, İ., 2009, Propolisin kırık iyileşmesi ve oksidan-antioksidan sistem üzerine etkisi, Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi, Uzmanlık Tezi, Kayseri.

Kolankaya, D., Selmanoğlu, G., Sorkun, K. ve Salih, B., 2002, Protective effects of Turkish propolis on alcohol-induced serum lipid changes and liver injury in male rats, Food Chemistry, 78: 213-217.

Kuropatnicki, A.K., Szliszka, E. ve Krol, W., 2013, Historical aspects of propolis research in modern times, Evidence-based Complementary and Alternative Medicine, 2013:964149.

Kutluca, K.S. ve Genç, F., 2007, Farklı balarısı (Apis mellifera) ırk ve yöntemleri ile üretilen propolis örneklerinin reçine miktarları, Uludağ Arıcılık Dergisi, 52-57.

Lisicic, D., Benkovic, V., Dikic, D, Blazevic, A.S., Mihaljevic, J., Orsolic, N. ve Knezevic, A.H., 2014, Addition of propolis to irinotecan therapy prolongs survival in ehrlich ascites tumor-bearing mice, Cancer Biotherapy and Radiopharmaceuticals, 29(2), 62-69.

Marquele, F.D., Oliveira, A.R.M., Bonato, P.S., Lara, M.G. ve Fonseca, J.V., 2006, Propolis extract release evaluation from topical formulations by chemiluminescence and HPLC, Journal of Pharmaceutical and Biomedical Analysis, 41 (2-3): 461-468 .

Marquele-Oliveira, F., Fonseca, Y.M., Freitas, O. ve Fonseca, J.V., 2007. Development of topical functionalized formulations added with propolis extract: stability, cutaneous absorption and in vivo studies, International Journal of Pharmaceutics, 342(1-2): 40-48.

Matsui, T., Ebuchi, S., Fujise, T., Abesundara, K.J., Doi, S., Yamada, H. ve Matsumoto,  K., 2004, Strong antihyperglycemic effects of water-soluble fraction of Brazilian propolis and its bioactive constituent, 3,4,5-tri-O-caffeoylquinic acid, Biological and Pharmaceutical Bulletin, 27(11), 1797–803.

Mello, B.C.B.S., Petrus, J.C.C. ve Hubinger, M.D., 2010, Concentration of flavonoids and phenolic compounds in aqueous and ethanolic propolis extracts through nanofiltration, Journal of Food Engineering, 96: 533-539.

Nagai, T., R. İnoue, H. İnoue, ve N. Suzuki, N., 2003, Preparation and antioxidant properties of water extract of propolis, Food Chemistry, 80 (1), 29–33.

Novak, E.M., Silva, M.S.C., Marcucci, M.C., Sawaya, A. C.H.F., López, B.G.C., Fortes, M.A.H.Z., Giorgi, R.R., Marumo, K.T., Rodrigues, R.F. ve Maria, D.A., 2014, Antitumoural activity of Brazilian red propolis fraction enriched with xanthochymol and formononetin: An in vitro and in vivo study, Journal of Functional Foods, 11, 91-102.

Olczyk, P., Ramos, P., Komosinska-Vassev, K., Stojko, J. ve Pilawa, B., 2013, Positive effect of propolis on free radicals in burn wounds, Evidence-based Complementary and Alternative Medicine, 2013; 2013: 356737.

Onur, E., Nalbantsoy, A. ve Kışla, D., 2018,  İmmünoterapi ve Propolisin Kanser İmmünoterapisinde Kullanım Potansiyeli, Food and Health, 4(4), 231-246.

Orsolic, N., Knezevic, A.H., Sver, L., Terzic, S. ve Basic, I., 2004, Immunomodulatory and antimetastatic action of propolis and related polyphenolic compounds, Journal of Ethnopharmacology, 94, 307–315.

Orsolic, N., Terzic, S., Mihaljevic, Z., Sver, L. ve Basic, I., 2005, Effects of Local Administration of Propolis and Its Polyphenolic Compounds on Tumor Formation and Growth, Biological Pharmaceutical Bulletin, 28(10), 1928-1933.

Padmavathi, R., Senthilnathan, P. ve Sakthisekaran, D., 2006, Therapeutic effect of propolis and paclitaxel on hepatic phase I and II enzymes and marker enzymes in dimethylbenz(a)anthracene-induced breast cancer in female rats, Comparative Biochemistry and Physiology, 143, 349-354.

Park, Y.K. ve Ikegaki, M., 1998, Preparation of Water and Ethanolic Extracts of Propolis and Evaluation of the Preparations. Bioscience, Biotechnology and Biochemistry, 62, 2230-2232.

Park, J.H., Leea, J.K., Kima, H.S., Chunga, S.T., Eoma, J.H., Kima, K.A., Chunga, S.J., Paikb, S.Y. ve Oha, H.Y., 2004, Immunomodulatory effect of caffeic acid phenethyl ester in Balb/c mice, International Immunopharmacology, 4, 429-436.

Pehlivan, T., Şahinler, N. ve Gül, A., 2012, Bal arısı koloni kayıpları ve çözüm yolları Avrupa birliği ülkeleri ve Türkiye’de arıcılık bal: Besin ve şifa kaynağı olarak, Arıcılık Araştırma Dergisi, 4(7), 9-13.

Pietta, P.G., Gardana, C. ve Pietta, A.M., 2002, Analytical methods quality control of propolis, Fitoterapia, 73 (1), 7–20.

Ramanauskiene, K., Inkeniene AM (2011). Propolis oil extract: quality analysis and evaluation of its antimicrobial activity. Nat Prod Res 25 (15): 1463-1468.

Santos, V.R., Gomes, R.T., Mesquita, R.A., Moura, M.D.G., Franca, E.C., Aguiar, E.G., Naves, M.D., Abreu, J.A.S. ve Abreu, S.R.L., 2008, Efficcay of Brazilian propolis gel for the management of denture stomatitis: A pilot study, Phytotherapy Research, 22(11), 1544-1547.

Satendra N., ve Monika B., 2008, Propolis reverses acetaminophen induced acute hepatorenal alterations: A biochemical and histopathological approach, In Archives of Pharmacal Research, 31 (4), 451–461.

Sawicka, D., Car, H., Borawska, M.H. ve Niklinski, J., 2012, The anticancer activity of propolis, Folia Histochemica et Cytobiologica, 50 (1), 25–37.

Sforcin, J.M., 2007, Propolis and the immune system: A review, Journal of Ethnopharmacology, 113, 1-14, 2007.

Silici, S. ve Kutluca, S., 2005, Chemical composition and antibacterial activity of propolis collected by three different races of honeybees in the same region, Journal of Ethnopharmacology, 99, 69-73.

Silici, S., 2019, Propolis, https://www.profdrsibelsilici.com/propolis/ (Erişim Tarihi: 18.11.2019).

Sun, C., Wu, Z., Wang, Z. ve Zhang, H., 2015, Effect of ethanol/water solvents on phenolic profiles and antioxidant properties of beijing propolis extracts, EvidBased Complement Alternative Medicine, 9.

Szliszka, E., Kucharska, A.Z., Sokol-Letowska, A., Mertas, A., Czuba, Z.P. ve Krol, W., 2013, Chemical composition and anti-inflammatory effect of ethanolic extract of Brazilian green Propolis on activated J774A.1 Macrophages, Evidence-based Complementary and Alternative Medicine, 2013:976415.

Tosi, B.D.A., Romagnoli, C. ve Bruni, A., 1996, Antimicrobial activity of some commercial extracts of propolis prepared with different solvents, Phytotherapy Research, 1014:335–6.

Vatansever, H.S., Sorkun, K., S., Gurhan, I.D., Kurt, F.O., Turkoz, E., Gencay, O. ve Salih, B., 2010, Propolis from Turkey induces apoptosis through activating caspases in human breast carcinoma cell lines, Acta Histochemica, 112 (6), 546-55.

Viuda-Martos, M., Ruiz-Navajas, Y., Fernandez-Lopez, J. ve Perez-Alvarez, J.A., 2008, Functional properties of honey, propolis, and royal jelly, Journal Food Science, 73:117–124.

Wagh, V.D., 2013, Propolis: a wonder bees product and its pharmacological potentials, Advances in Pharmacological and Pharmaceutical Science, 2013:308249.

Yücel, B., Topal, E., Akçiçek, E. ve Köseoğlu, M., 2014, Propolisin İnsan Sağlığına Etkileri, Anadolu: Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi,  24 (2), 41-49.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

ÜCRETSİZ GÖNDERİM

₺199 ve üzeri alışverişlerde.

14 GÜN İADE

Koşulsuz iade hakkı.

MÜŞTERİ HİZMETLERİ

Aklınıza takılan bir soru olduğunda.

GÜVENLİ ALIŞVERİŞ

256 bit SSL ile verileriniz korunur.